Website scannen op auteursrecht afbeeldingen: gids België

De bedrijven die websites scannen op afbeeldingen zonder licentie zijn voor Belgische ondernemers geen abstracte, verre dreiging. De productiefste van Europa opereert vanuit Antwerpen: Visual Rights Group, vroeger Permission Machine, bedacht het model om het web af te speuren naar foto's van zijn partners en elke match om te zetten in een aanmaningsbrief. PicRights en CopyTrack draaien internationaal hetzelfde draaiboek. Gebruikt uw website afbeeldingen die iemand in 2019 van Google plukte, dan vinden deze crawlers ze vroeg of laat.

Dat is het slechte nieuws. Het goede nieuws: dezelfde detectielogica werkt in uw voordeel als u ze als eerste inzet. Op ongeveer 1 op de 4 kleine bedrijfswebsites die wij scannen, vinden we minstens één afbeelding met een onduidelijke licentie. Die zelf vinden kost niets, terwijl een aanmaningsbrief typisch honderden tot duizenden euro per afbeelding eist.

Zo controleert u uw eigen website voordat iemand in Antwerpen het voor u doet.

Hoe afbeeldingen zonder licentie op Belgische bedrijfswebsites belanden

Bijna niemand uploadt een beschermde afbeelding in de wetenschap dat het een probleem is. De typische routes:

Uw webdesigner vulde het ontwerp vanaf Google. Veruit de meest voorkomende bron, en naar Belgisch recht is het de website-eigenaar die de brief krijgt. Wie tussen u en de designer werkelijk aansprakelijk is, is een vraag op zich.

Uw thema kwam met voorbeeldafbeeldingen. Sommige template-afbeeldingen zijn correct gelicentieerd voor herdistributie. Andere zette de themamaker erin zonder enige licentie. Hield u bij de lancering de standaardbeelden aan, dan erfde u het risico.

Een medewerker illustreerde een blogpost. Zoeken op Google Afbeeldingen, rechtsklikken, opslaan, uploaden. Dat deed die persoon bij elke vorige werkgever ook al. Het wordt pas het probleem van de werkgever wanneer een crawler het bestand herkent.

Een repost van sociale media. Een afbeelding die u op Instagram mag bekijken, is niet gelicentieerd voor uw commerciële website. De platformlicentie reist niet mee met het bestand.

Wat de Belgische regels zeggen over afbeeldingen die u "online vond"

Het auteursrecht op afbeeldingen zit in België in boek XI van het Wetboek van economisch recht (Wetboek van economisch recht / Code de droit économique), dat fotografische werken beschermt en rechthebbenden een burgerlijke vordering geeft tegen ongeoorloofd gebruik. De FOD Economie / SPF Économie, het federale ministerie dat op dit domein toeziet, publiceert richtsnoeren in klare taal voor websitehouders, en de kernboodschap valt moeilijk verkeerd te lezen: elke tekst, afbeelding of elk stuk muziek op een digitale drager is auteursrechtelijk beschermd, en dat content "vrij" beschikbaar is voor miljarden mensen, betekent niet dat u ermee mag doen wat u wilt. Diezelfde richtsnoeren behandelen heel concreet wat u moet doen wanneer een bedrijf auteursrechtvergoedingen eist voor een afbeelding die u op het internet vond. De Belgische overheid vindt deze brieven dus vaak genoeg voorkomen om er een aparte FAQ aan te wijden.

Belgische rechtbanken toonden bovendien dat de brieven niet automatisch betaalbaar zijn: de ondernemingsrechtbank van Gent wees in november 2021 een claim van Permission Machine af omdat het bureau zijn vorderingsrecht en de originaliteit van de afbeelding niet kon bewijzen. Wat dat vonnis wel en niet betekent voor een brief op uw bureau, leest u in onze Getty Images-briefgids voor België.

Voorkomen blijft de betere positie. Dit zijn de vier methoden, van handmatig tot geautomatiseerd.

Methode 1: omgekeerd zoeken op afbeelding

De eenvoudigste controle voor één losse afbeelding.

Google Afbeeldingen: ga naar images.google.com, klik op het camera-icoon, upload de afbeelding of plak de URL. Tonen de resultaten de afbeelding op Shutterstock, Getty Images of Adobe Stock, behandel ze dan als beschermd tot u een licentie kunt voorleggen.

TinEye: TinEye is hier speciaal voor gebouwd en vindt de oorsprong van een afbeelding beter dan Google. Upload de afbeelding, sorteer de resultaten op "Oldest" en kijk of de oudste match een stockbureau is of het portfolio van een fotograaf.

De beperking is volume. Een typische kmo-website draagt 50 tot 200 afbeeldingen, en handmatig controleren mist de exemplaren die zich verstoppen in blogarchieven, CSS-achtergronden en downloadbare PDF's.

Methode 2: de EXIF-metadata lezen

Professionele stockfoto's dragen hun herkomst vaak in het bestand zelf mee: fotograaf, bureau, licentievoorwaarden.

• ExifTool (command line): exiftool uwafbeelding.jpg toont alle ingebedde metadata
• Jeffrey's EXIF Viewer (web): plak de URL van een afbeelding
• GIMP / Photoshop: de bestandseigenschappen tonen de EXIF-velden

Kijk naar Copyright, Creator, Credit en Source. Staat "Getty Images" of "Shutterstock" in een van die velden, dan hebt u een aankoopbewijs in uw dossier nodig, of een vervanging.

# EXIF-auteursrechtdata controleren voor alle afbeeldingen in een map
exiftool -Copyright -Creator -Credit -Source /pad/naar/afbeeldingen/

Eén waarschuwing: gewiste metadata bewijst niets. Geen EXIF betekent niet geen auteursrecht.

Methode 3: zoeken naar watermerkresten

Designers onder deadline gebruiken soms de preview met watermerk en snijden of stempelen het watermerk weg. Verklikkers:

• Vage diagonale tekst over de afbeelding
• Een uitgesmeerde of wazige plek in het midden
• Herhalende gekloonde patronen waar iets is weggewerkt
• Vreemd krappe uitsnedes die de randen van een breder beeld amputeren

Geautomatiseerde detectie vangt dit betrouwbaarder op dan het oog. Het is een van de controles in onze gratis websitescanner.

Methode 4: geautomatiseerd scannen

Een geautomatiseerde scanner doet wat de handhavingscrawlers doen, maar voor u in plaats van tegen u: elke pagina crawlen, elke afbeelding extraheren en elk exemplaar door meerdere controles halen. EXIF-auteursrechttags, watermerksignaturen, hash-matching tegen bekende stockdatabases, omgekeerde zoekopdrachten op schaal, en de afbeeldingen die iedereen vergeet in CSS, PDF's en gearchiveerde pagina's.

U kunt uw website gratis scannen. Het duurt ongeveer twee minuten en dekt elke publiek toegankelijke afbeelding.

Een probleemafbeelding gevonden? Doe dit

Verwijder ze eerst. Heeft nog geen enkel bureau contact opgenomen, dan beëindigt het offline halen het lopende gebruik. Doe dit vóór al de rest.

Vervang ze vanuit een veilige bron. Unsplash, Pexels en Pixabay licentiëren allemaal afbeeldingen voor commercieel gebruik zonder kosten. Onze gids over veilige gratis beeldbronnen behandelt de details en de valkuilen.

Overweeg een licentie met terugwerkende kracht. Een standaard stocklicentie kost 30 tot 50 euro. Een schikkingsvoorstel voor dezelfde afbeelding kan in de vier cijfers lopen. Wilt u de afbeelding houden, dan is de licentie kopen bijna altijd goedkoper dan afwachten.

Documenteer alles. Maak een schermafbeelding van de pagina, noteer de datum waarop u de afbeelding vond en verwijderde, en bewaar de licentie van de vervanger. Komt er maanden later toch een brief, want detectiecrawlers werken ook met archieven, dan toont het dossier uw goede trouw en begrenst het de claimperiode.

En is de brief al gearriveerd, dan komt verificatie vóór betaling: zie is die brief van CopyTrack, PicRights of Getty legitiem?

Maak er een gewoonte van, geen eenmalige actie

Afbeeldingen stapelen zich op. Zet een kwartaalherinnering om opnieuw te controleren en spreek één eenvoudige regel af voor iedereen die op uw site kan publiceren: geen enkele afbeelding gaat live zonder gedocumenteerde licentie of een link die bewijst dat ze vrij is voor commercieel gebruik. Een gedeelde spreadsheet, met afbeelding, bron, licentietype en datum van toevoeging, kost minuten om bij te houden en haalt de meest voorkomende aanleiding voor verrassingen met vier cijfers weg.

Veelgestelde vragen

Hoe vinden handhavingsbureaus afbeeldingen op Belgische websites?

Geautomatiseerde crawlers scannen miljoenen sites, downloaden elke afbeelding en matchen die met auteursrechtdatabases via vingerafdrukken die verkleinen, bijsnijden en spiegelen overleven. Visual Rights Group bouwde zijn Antwerpse bedrijf op deze technologie. PicRights en CopyTrack werken internationaal op dezelfde manier.

Mag ik een afbeelding gebruiken als ik de fotograaf vermeld?

Nee. Naamsvermelding is geen licentie. Tenzij de afbeelding commercieel gebruik expliciet toestaat (bijvoorbeeld via een geschikte Creative Commons-licentie), vereist boek XI van het Wetboek van economisch recht de toestemming van de rechthebbende. Vermelden is beleefd, geen juridische dekking.

Wat kost een claim voor een afbeelding in België?

Schikkingsvoorstellen lopen typisch van enkele honderden tot enkele duizenden euro per afbeelding, terwijl een standaardlicentie met terugwerkende kracht 30 tot 50 euro kost. Het rekensommetje pleit sterk voor eerst scannen.

Ik heb al een brief ontvangen, is scannen dan nog de moeite?

Ja. Eén gedetecteerde afbeelding leidt vaak tot een handmatige controle van uw volledige site, dus de rest opruimen stopt vervolgclaims. Voor de afhandeling van de brief zelf, inclusief wat het bureau sinds het Gentse vonnis moet bewijzen, begint u bij de Getty Images-briefgids voor België.

---

Controleer uw website nu Scan uw website op risico's met beschermde afbeeldingen en meer. Gratis, zonder registratie, in twee minuten. Scan uw website

Bronnen

• FOD Economie: Inhoud op een website gebruiken met inachtneming van het auteursrecht (economie.fgov.be)
• FOD Economie: guidelines 'Auteursrechten voor websitehouders', PDF (economie.fgov.be)
• Wetboek van economisch recht, boek XI (Wetboek van economisch recht / Code de droit économique) (ejustice.just.fgov.be)
• Visual Rights Group, vroeger Permission Machine (bedrijfsinformatie) (visualrightsgroup.com)
• Richtlijn 2001/29/EG betreffende het auteursrecht in de informatiemaatschappij (InfoSoc-richtlijn) (eur-lex.europa.eu)
• Richtlijn (EU) 2019/790 inzake auteursrechten in de digitale eengemaakte markt (eur-lex.europa.eu)
• Richtlijn 2004/48/EG betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten (eur-lex.europa.eu)

---

Dit is een technische analyse, geen juridisch advies. Raadpleeg een advocaat voor specifiek juridisch advies.