Productaansprakelijkheidsrichtlijn 2024/2853 (BE)

Vanaf 9 december 2026 zijn software en AI-systemen "producten" voor EU-risicoaansprakelijkheid. Dit artikel legt uit wat dat betekent voor een Belgische kmo waarvan de AI-tool schade veroorzaakt, of die zelf een digitaal product verkoopt.

<figure className="my-8"> <svg role="img" aria-labelledby="pld-hero-title" aria-describedby="pld-hero-desc" viewBox="0 0 1200 720" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" style={{ maxWidth: '100%', height: 'auto' }}> <title id="pld-hero-title">Tijdlijn van de Productaansprakelijkheidsrichtlijn en omzettingsstatus per lidstaat, peildatum 15 mei 2026.</title> <desc id="pld-hero-desc">Horizontale tijdlijn met inwerkingtreding op 8 december 2024. Omzettings- en toepassingsdeadline op 9 december 2026 in groen. Lopende omzettingsgolf tot 2027 in amber. Onder de tijdlijn EU-lidstaten als pillen. Groen voor Duitsland met een wetsontwerp van september 2025. Amber voor Nederland, Oostenrijk, Ierland, België, Spanje en Polen waar de status nog gecontroleerd moet worden. Rood voor Frankrijk en Italië waar aanzienlijke vertraging wordt verwacht. Voetnoot vermeldt dat de status van 15 mei 2026 dateert.</desc> <rect x="0" y="0" width="1200" height="720" fill="#FFFFFF"/> <text x="600" y="40" textAnchor="middle" fontFamily="Instrument Serif, serif" fontSize="22" fontWeight="600" fill="#1A1A1A">Richtlijn (EU) 2024/2853 tijdlijn en omzettingsstatus</text> <line x1="80" y1="140" x2="1120" y2="140" stroke="#1A1A1A" strokeWidth="2"/> <text x="80" y="105" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#525252">dec 2024</text> <text x="430" y="105" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#525252">dec 2025</text> <text x="780" y="105" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#525252">dec 2026</text> <text x="1100" y="105" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#525252">dec 2027</text> <rect x="180" y="125" width="700" height="30" fill="#D97706" fillOpacity="0.25"/> <text x="530" y="146" textAnchor="middle" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fontWeight="500" fill="#92400E">Omzettingsgolf van lidstaten (2025 tot 2027)</text> <circle cx="120" cy="140" r="7" fill="#525252"/> <text x="120" y="180" textAnchor="middle" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fontWeight="500" fill="#525252">8 dec 2024</text> <text x="120" y="196" textAnchor="middle" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#525252">Richtlijn treedt</text> <text x="120" y="212" textAnchor="middle" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#525252">in werking</text> <circle cx="820" cy="140" r="11" fill="#1B7D56"/> <text x="820" y="180" textAnchor="middle" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="13" fontWeight="700" fill="#1B7D56">9 dec 2026</text> <text x="820" y="198" textAnchor="middle" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fontWeight="500" fill="#1B7D56">Omzettingsdeadline</text> <text x="820" y="214" textAnchor="middle" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fontWeight="500" fill="#1B7D56">Richtlijn van toepassing</text> <text x="600" y="265" textAnchor="middle" fontFamily="Instrument Serif, serif" fontSize="18" fontWeight="600" fill="#1A1A1A">Omzettingsstatus per lidstaat (peildatum 15 mei 2026)</text> <g id="status-pills"> <rect x="80" y="300" width="200" height="56" rx="28" fill="#DCFCE7" stroke="#1B7D56" strokeWidth="1.5"/> <circle cx="110" cy="328" r="8" fill="#1B7D56"/> <text x="130" y="324" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="14" fontWeight="600" fill="#145E40">Duitsland</text> <text x="130" y="342" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#145E40">wetsontwerp, sep 2025</text> <rect x="300" y="300" width="200" height="56" rx="28" fill="#FEF3C7" stroke="#D97706" strokeWidth="1.5"/> <circle cx="330" cy="328" r="8" fill="#D97706"/> <text x="350" y="324" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="14" fontWeight="600" fill="#92400E">Nederland</text> <text x="350" y="342" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#92400E">status verifiëren</text> <rect x="520" y="300" width="200" height="56" rx="28" fill="#FEF3C7" stroke="#D97706" strokeWidth="1.5"/> <circle cx="550" cy="328" r="8" fill="#D97706"/> <text x="570" y="324" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="14" fontWeight="600" fill="#92400E">Oostenrijk</text> <text x="570" y="342" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#92400E">status verifiëren</text> <rect x="740" y="300" width="200" height="56" rx="28" fill="#FEF3C7" stroke="#D97706" strokeWidth="1.5"/> <circle cx="770" cy="328" r="8" fill="#D97706"/> <text x="790" y="324" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="14" fontWeight="600" fill="#92400E">Ierland</text> <text x="790" y="342" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#92400E">status verifiëren</text> <rect x="960" y="300" width="160" height="56" rx="28" fill="#FEF3C7" stroke="#D97706" strokeWidth="1.5"/> <circle cx="990" cy="328" r="8" fill="#D97706"/> <text x="1010" y="324" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="14" fontWeight="600" fill="#92400E">België</text> <text x="1010" y="342" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#92400E">verifiëren</text> <rect x="80" y="380" width="200" height="56" rx="28" fill="#FEF3C7" stroke="#D97706" strokeWidth="1.5"/> <circle cx="110" cy="408" r="8" fill="#D97706"/> <text x="130" y="404" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="14" fontWeight="600" fill="#92400E">Spanje</text> <text x="130" y="422" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#92400E">status verifiëren</text> <rect x="300" y="380" width="200" height="56" rx="28" fill="#FEF3C7" stroke="#D97706" strokeWidth="1.5"/> <circle cx="330" cy="408" r="8" fill="#D97706"/> <text x="350" y="404" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="14" fontWeight="600" fill="#92400E">Polen</text> <text x="350" y="422" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#92400E">status verifiëren</text> <rect x="520" y="380" width="200" height="56" rx="28" fill="#FEE2E2" stroke="#B91C1C" strokeWidth="1.5"/> <circle cx="550" cy="408" r="8" fill="#B91C1C"/> <text x="570" y="404" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="14" fontWeight="600" fill="#B91C1C">Frankrijk</text> <text x="570" y="422" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#B91C1C">aanzienlijke vertraging</text> <rect x="740" y="380" width="200" height="56" rx="28" fill="#FEE2E2" stroke="#B91C1C" strokeWidth="1.5"/> <circle cx="770" cy="408" r="8" fill="#B91C1C"/> <text x="790" y="404" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="14" fontWeight="600" fill="#B91C1C">Italië</text> <text x="790" y="422" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#B91C1C">geen publieke voortgang</text> </g> <rect x="80" y="500" width="1040" height="100" rx="10" fill="#F0FDF4" stroke="#1B7D56" strokeWidth="1.5"/> <text x="600" y="535" textAnchor="middle" fontFamily="Instrument Serif, serif" fontSize="16" fontWeight="600" fill="#145E40">9 december 2026 is de EU-deadline</text> <text x="600" y="560" textAnchor="middle" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="13" fill="#1A1A1A">Of vorderingen in uw jurisdictie daadwerkelijk beschikbaar zijn, hangt af van de nationale omzetting.</text> <text x="600" y="580" textAnchor="middle" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="13" fill="#1A1A1A">Frankrijk en Italië worden algemeen verwacht laat te zijn. Controleer de status voor u op het pad vertrouwt.</text> <text x="600" y="660" textAnchor="middle" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#525252">Status 15 mei 2026. Bronnen: Richtlijn (EU) 2024/2853, Single Market-portaal Commissie, nationale trackers.</text> <text x="600" y="680" textAnchor="middle" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="11" fill="#525252">Controleer opnieuw voor u hierop vertrouwt.</text> </svg> <figcaption>9 december 2026 is de EU-deadline. Of vorderingen in uw jurisdictie beschikbaar zijn hangt af van de nationale omzetting. Frankrijk en Italië worden algemeen verwacht laat te zijn.</figcaption> </figure>

De korte versie

Richtlijn (EU) 2024/2853 trekt de Productaansprakelijkheidsrichtlijn van 1985 in en vervangt deze door een regime dat software en AI-systemen als producten behandelt. Lidstaten moeten de richtlijn vóór 9 december 2026 omzetten. Vanaf die datum geldt zij voor producten die na de overgang op de EU-markt worden gebracht. In België is de richtlijn van 1985 momenteel uitgewerkt in Boek XVII van het Wetboek van economisch recht (WER), Titel III. Producten van voor 9 december 2026 blijven onder dat bestaande regime vallen.

De kern van de wijziging: een gedupeerde natuurlijke persoon kan tegen de fabrikant van een gebrekkig software- of AI-product optreden zonder schuld te bewijzen. De eiser moet nog steeds gebrekkigheid, schade en causaal verband aantonen, maar de bewijslast wordt verlicht via bewijsverstrekking en weerlegbare vermoedens. Open-sourcesoftware die buiten een commerciële activiteit wordt ontwikkeld en geleverd, valt onder artikel 2(2) buiten het regime.

De meeste Belgische kmo's worden geraakt als potentiële eiser, wanneer een gebrekkige AI-tool schade veroorzaakt aan u, een werknemer of een klant. Een kleinere groep, die digitale producten verkoopt (templates, plugins, SaaS of AI-diensten), kan zelf fabrikant zijn onder het regime. Het hubartikel over wie aansprakelijk is wanneer AI uw website bouwt behandelt het praktische kmo-scenario waarvan dit artikel de verdiepingstekst vormt.

Wat er op 9 december 2026 werkelijk verandert

Software is nu een "product" (artikel 4)

Artikel 4 breidt het begrip "product" uit naar alle roerende zaken, elektriciteit, digitale productiebestanden, grondstoffen en software. Overweging 13 bevestigt dat software een product is ongeacht de leveringswijze: gedownload, ingebed, SaaS of cloud. AI-systemen zoals gedefinieerd in de AI-verordening vallen er expliciet onder. Het nieuwe regime spreekt software rechtstreeks aan.

Risicoaansprakelijkheid voor de gedupeerde (artikel 6)

Een gedupeerde natuurlijke persoon kan zonder schuldbewijs vorderen tegen de fabrikant. Drie elementen blijven nodig: gebrek, schade en causaal verband. Artikel 10 introduceert weerlegbare vermoedens in bepaalde gevallen, een aanzienlijke verlichting voor eisers tegenover ondoorzichtige AI-systemen.

Gedekte schade: overlijden, lichamelijk letsel inclusief psychisch letsel, schade aan privé-eigendommen en vernietiging van niet-professionele data. Pure financiële schade en schade aan zakelijke eigendommen blijven buiten het regime.

Bewijsverstrekking (artikel 9)

Artikel 9 verplicht verweerders in technologisch complexe zaken om relevant bewijs op rechterlijk bevel te leveren, onder vertrouwelijkheidsbescherming. Dit verhelpt het feit dat eigen AI-modellen black boxes zijn die de eiser niet kan inspecteren. Een eiser die de plausibiliteit van een vordering aantoont, kan bewijsverstrekking afdwingen.

Uitgebreide lijst van aansprakelijke partijen (artikel 8)

De aansprakelijkheid stopt niet bij de fabrikant. Importeurs, gemachtigde vertegenwoordigers, fulfilment-dienstverleners, distributeurs en in bepaalde gevallen onlineplatforms kunnen ook aansprakelijk zijn, vooral wanneer geen in de EU gevestigde fabrikant kan worden geïdentificeerd. De richtlijn houdt het vorderingspad bewust open, ook wanneer de ontwikkelaar buiten de EU zit.

Wanneer de nieuwe regels op u van toepassing zijn

<figure className="my-8"> <svg role="img" aria-labelledby="pld-compare-title" aria-describedby="pld-compare-desc" viewBox="0 0 1000 540" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" style={{ maxWidth: '100%', height: 'auto' }}> <title id="pld-compare-title">Vergelijking van risicoaansprakelijkheid onder PAR 2024/2853 versus contractuele vordering tegen een bureau.</title> <desc id="pld-compare-desc">Tweekolomsvergelijking van het nieuwe risicoaansprakelijkheidsregime onder de Productaansprakelijkheidsrichtlijn 2024/2853, geldig vanaf 9 december 2026, met contractuele vorderingen tegen een agentschap of webbouwer. De PAR-kolom toont dat gedupeerde natuurlijke personen kunnen vorderen voor lichamelijk letsel en privé-eigendomsschade tegen fabrikanten, importeurs en andere economische operatoren met verlichte bewijsplicht. Pure financiële schade en zakelijke eigendommen zijn uitgesloten. De contractkolom toont dat de site-eigenaar kan vorderen tegen het bureau voor wat het contract dekt. Beide paden lopen parallel.</desc> <rect x="0" y="0" width="1000" height="540" fill="#FFFFFF"/> <text x="500" y="35" textAnchor="middle" fontFamily="Instrument Serif, serif" fontSize="20" fontWeight="600" fill="#1A1A1A">Twee verschillende vorderingspaden voor twee soorten schade</text> <rect x="30" y="60" width="460" height="430" rx="10" fill="#F0FDF4" stroke="#1B7D56" strokeWidth="2"/> <text x="260" y="90" textAnchor="middle" fontFamily="Instrument Serif, serif" fontSize="16" fontWeight="600" fill="#145E40">Risicoaansprakelijkheid onder PAR 2024/2853</text> <text x="260" y="110" textAnchor="middle" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">Vanaf 9 december 2026</text> <text x="50" y="145" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fontWeight="600" fill="#1A1A1A">Wie kan vorderen</text> <text x="50" y="163" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">Gedupeerde natuurlijke personen.</text> <text x="50" y="190" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fontWeight="600" fill="#1A1A1A">Bewijslast</text> <text x="50" y="208" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">Gebrek plus schade plus causaal</text> <text x="50" y="224" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">verband, verlicht via art. 9.</text> <text x="50" y="251" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fontWeight="600" fill="#1A1A1A">Wat wordt vergoed</text> <text x="50" y="269" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">Overlijden, letsel, schade aan</text> <text x="50" y="285" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">privé-eigendom, vernietiging</text> <text x="50" y="301" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">van privédata.</text> <text x="50" y="328" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fontWeight="600" fill="#1A1A1A">Tegen wie</text> <text x="50" y="346" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">Fabrikant, importeur, distributeur,</text> <text x="50" y="362" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">gemachtigde, fulfilment-dienst,</text> <text x="50" y="378" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">in bepaalde gevallen platforms.</text> <text x="50" y="405" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fontWeight="600" fill="#1A1A1A">Uitgesloten</text> <text x="50" y="423" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">Pure financiële schade, zakelijke</text> <text x="50" y="439" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">eigendommen, pre-2026 producten.</text> <text x="50" y="466" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fontWeight="600" fill="#1A1A1A">Open-source uitzondering</text> <text x="50" y="484" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">Ja (art. 2(2), overweging 14).</text> <rect x="510" y="60" width="460" height="430" rx="10" fill="#FFFFFF" stroke="#525252" strokeWidth="2"/> <text x="740" y="90" textAnchor="middle" fontFamily="Instrument Serif, serif" fontSize="16" fontWeight="600" fill="#1A1A1A">Contractvordering tegen uw bureau</text> <text x="740" y="110" textAnchor="middle" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">Bestaand pad, ongewijzigd</text> <text x="530" y="145" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fontWeight="600" fill="#1A1A1A">Wie kan vorderen</text> <text x="530" y="163" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">Site-eigenaar (contractpartij).</text> <text x="530" y="190" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fontWeight="600" fill="#1A1A1A">Bewijslast</text> <text x="530" y="208" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">Wanprestatie, schade, causaal</text> <text x="530" y="224" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">verband. Standaardregels.</text> <text x="530" y="251" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fontWeight="600" fill="#1A1A1A">Wat wordt vergoed</text> <text x="530" y="269" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">Wat het contract dekt:</text> <text x="530" y="285" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">herstelkosten, terugbetaling,</text> <text x="530" y="301" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">contractuele schade.</text> <text x="530" y="328" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fontWeight="600" fill="#1A1A1A">Tegen wie</text> <text x="530" y="346" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">Uw bureau of freelancer.</text> <text x="530" y="378" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fontWeight="600" fill="#1A1A1A">Uitgesloten</text> <text x="530" y="396" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">Alles buiten het contract.</text> <text x="530" y="423" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fontWeight="600" fill="#1A1A1A">Open-source uitzondering</text> <text x="530" y="441" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fill="#525252">Niet van toepassing.</text> <rect x="30" y="500" width="940" height="30" rx="6" fill="#E5E5E5"/> <text x="500" y="520" textAnchor="middle" fontFamily="DM Sans, sans-serif" fontSize="12" fontWeight="500" fill="#1A1A1A">Beide paden lopen parallel. Hetzelfde voorval kan leiden tot beide vorderingen, geen of één.</text> </svg> <figcaption>Beide vorderingspaden zijn relevant. Geen van beide vervangt de AVG-verantwoordelijkheid tegenover de Gegevensbeschermingsautoriteit.</figcaption> </figure>

Als eiser. Als een gebrekkige AI-tool schade veroorzaakt aan een natuurlijke persoon, geeft de PAR die persoon een no-fault-pad tegen de fabrikant. De realistische eisers zijn werknemers, klanten of derden die via uw site geraakt worden, niet de kmo zelf voor commerciële verliezen. Een AI-klantenservice-bot die een klant schaadt, een AI-medische-informatieassistent die een symptoom verkeerd classificeert, een beveiligingslek in een AI-codering-assistent met beveiligingsfouten waardoor natuurlijke personen privédata verliezen: dit zijn de scenario's.

Als fabrikant. Als uw Belgische bedrijf een digitaal product verkoopt, kunt u zelf passen onder de fabrikantdefinitie in artikel 4(11). Voorbeelden: een WordPress-plugin, een SaaS-abonnement, een online tool, een AI-aangedreven dienst. U kunt ook fabrikant worden via "substantiële wijziging" (artikel 4(18), artikel 8(2)) als u een tool van derden zwaar aanpast. Voor de meeste Belgische kmo's met een gewone site is dit verweerderscenario onwaarschijnlijk.

Wat is uitgesloten

• Open-sourcesoftware die buiten een commerciële activiteit wordt ontwikkeld en geleverd is uitgesloten onder artikel 2(2). Overweging 14 zegt dat open-source die wordt geleverd tegen betaling of in ruil voor persoonsgegevens, weer onder het regime valt. Een hobby-plugin die gratis wordt weggegeven, valt buiten. Een "gratis" plugin die e-mailaanmelding vereist als toelatingsprijs misschien niet.
• Schade zuiver aan zakelijke eigendommen die voor professioneel gebruik dienen is niet gedekt. De PAR beschermt privé-eigendom, niet zakelijke activa.
• Pure financiële schade is niet gedekt. Gemiste omzet, verloren contracten en reputatieschade vallen buiten het regime. Volg die paden via contract of het Belgische burgerlijk wetboek (artikel 1382 e.v., aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad).
• Producten die voor 9 december 2026 op de markt zijn gebracht blijven onder Boek XVII WER dat 85/374/EEG omzet.
• Schade door nucleaire ongevallen die door internationale verdragen wordt gedekt, is uitgesloten onder artikel 2(3).

Omzetting in lidstaten: de rommelige werkelijkheid

Elke lidstaat moet vóór 9 december 2026 omzetten. Midden mei 2026 is de golf nog niet over de top. Duitsland publiceerde een wetsontwerp in september 2025 en wordt algemeen verwacht op tijd om te zetten. Frankrijk wordt algemeen verwacht laat te zijn. Italië heeft geen publieke voortgang getoond.

De Belgische stand van zaken: de FOD Economie en de FOD Justitie bereiden de omzetting voor, vermoedelijk via een wijziging van Boek XVII WER. Per 15 mei 2026 is nog geen consultatieontwerp gepubliceerd. Recente Belgische ervaring met EU-omzettingen wijst op een reële, maar niet gegarandeerde, kans op tijdige omzetting. Verifieer de actuele status via de Single Market-pagina van de Commissie en de Kamervragen-tracker voor u op dit artikel handelt.

Het praktische gevolg is ongemakkelijk. Als uw jurisdictie op 9 december 2026 nog niet heeft omgezet, geldt daar voorlopig het oude regime van 1985 en is de nieuwe risicoaansprakelijkheid daar nog niet beschikbaar.

Hoe het verschilt van de AI-verordening en de AVG

De PAR, de AI-verordening en de AVG zijn drie verschillende instrumenten voor drie verschillende vragen. Ze lopen parallel.

AI-verordening. Verordening (EU) 2024/1689 regelt hoe AI-systemen op de EU-markt worden gebracht: risicoclassificatie, transparantie, conformiteitsbeoordeling. Het schept op zichzelf geen civiele aansprakelijkheid. Een schending van artikel 50 levert niet automatisch een PAR-vordering op. Het zusterartikel over wat de AI-verordening van website-eigenaren vraagt behandelt artikel 50 transparantie, geldend vanaf 2 augustus 2026, vier maanden vóór de PAR.

AVG. Verordening (EU) 2016/679 regelt verwerking van persoonsgegevens. De verwerkingsverantwoordelijke bepaalt het doel en de middelen. De Gegevensbeschermingsautoriteit handhaaft tegen de verwerkingsverantwoordelijke, niet tegen de AI-tool. Niets daarvan verandert op 9 december 2026. Het AVG-aansprakelijkheidskader staat naast de PAR, niet eronder.

PAR. Richtlijn (EU) 2024/2853 schept een civiel vorderingspad voor schade door gebrekkige producten. Een PAR-vordering loopt tussen een gedupeerde natuurlijke persoon en een fabrikant of andere economische operator. U kunt een PAR-vordering hebben zonder AI-verordeningsovertreding. U kunt een AI-verordeningsovertreding hebben zonder PAR-vordering.

Wat de PAR niet doet

De PAR schept geen vorderingsrecht voor pure financiële schade. Als een gebrekkige AI-tool u een contract kost, is dat een contract- of artikel 1382 BW-aangelegenheid, geen PAR-vordering. De richtlijn werkt niet met terugwerkende kracht op bestaande producten.

Het verandert niet wie de AVG-verwerkingsverantwoordelijke is. De Gegevensbeschermingsautoriteit blijft de AVG handhaven tegen de exploitant van de site. De AVG-audit van uw Belgische website gaat over de controleregels die de GBA en de bevoegde rechtbank toepassen, niet over de AI-tool. En het vervangt niet de voorgestelde AI-aansprakelijkheidsrichtlijn, die in oktober 2025 formeel is ingetrokken. De PAR is smaller dan het ingetrokken voorstel zou zijn geweest.

Vijf praktische lessen voor uw onderneming

1. Verkoopt u digitale producten, documenteer dan uw veiligheidsprocessen en updatemechanismen. Onder artikel 9 kan een Belgische rechter inzage in interne bewijsstukken bevelen. Houd wijzigingslogs, beveiligingstestrapporten en een auditspoor bij.
2. Gebruikt u AI-tools die voorzienbaar schade aan een natuurlijke persoon kunnen veroorzaken, controleer uw leverancierscontracten op vrijwaring. Uw leverancier moet het risico dragen, niet u. Een duidelijke vrijwaringsclausule is de hefboom.
3. Houd versielogs en promptlogs bij voor kritieke AI-tools. Coderingsassistenten, klantenservicebots en geautomatiseerde beslissystemen laten standaard weinig sporen achter.
4. Onderhoudt u gratis open-sourcesoftware, ga er niet vanuit dat de commerciële-activiteit-uitzondering op u van toepassing is. De carve-out hangt af van hoe u monetiseert en hoe u data accepteert. Dual-licensing, betaalde support en elke data-voor-dienst-regeling kunnen u terug in scope trekken onder overweging 14.
5. Oude producten zijn niet met terugwerkende kracht gedekt. Producten van voor 9 december 2026 blijven onder Boek XVII WER en het regime van 1985.

Onze gratis compliancescan controleert AVG, cookies, toegankelijkheid en beeldrechten op uw live site. De scan controleert geen PAR-naleving rechtstreeks, omdat de PAR een aansprakelijkheidskader is en geen verzameling websitecontroles. Wat de scan wel doet, is bevestigen dat de site zelf op orde is op de punten die wel als machinaal toetsbare regels verschijnen.

Veelgestelde vragen

Geldt de nieuwe Productaansprakelijkheidsrichtlijn ook in het Verenigd Koninkrijk?

Nee. Het Verenigd Koninkrijk is niet gebonden aan Richtlijn (EU) 2024/2853. Britse productaansprakelijkheid valt onder de Consumer Protection Act 1987 en behouden EU-recht. Een Belgische kmo die naar het Verenigd Koninkrijk verkoopt is voor die activiteit niet onder de nieuwe richtlijn, maar voor EU-verkopen wel.

Wanneer treedt de nieuwe richtlijn in België echt in werking?

Vanaf 9 december 2026, voor producten die na die datum op de markt worden gebracht of in gebruik worden gesteld, zodra de Belgische omzetting in werking is. Boek XVII van het Wetboek van economisch recht dat richtlijn 85/374/EEG omzet, blijft van toepassing op producten van voor 2026.

Ik beheer een gratis open-sourceplugin. Ben ik daarmee fabrikant?

Als uw project buiten een commerciële activiteit valt, sluit artikel 2(2) u uit. Als u betaalt voor support, dual-licensing biedt of persoonsgegevens als tegenprestatie aanvaardt, zegt overweging 14 dat u toch onder de richtlijn kunt vallen. Vraag specifiek advies voordat u aanneemt dat u buiten beeld bent.

Kan een Belgische gedupeerde OpenAI of Anthropic aanspreken?

Mogelijk wel, vanaf 9 december 2026, maar alleen voor schade aan natuurlijke personen zoals letsel of verlies van privégegevens. Pure bedrijfsschade valt er niet onder. U moet nog steeds gebrekkigheid, schade en causaal verband aantonen.

Wat verandert er voor mijn bestaande AVG-verplichtingen?

Niets. De Gegevensbeschermingsautoriteit blijft de AVG handhaven tegen de verwerkingsverantwoordelijke van uw website. De PAR voegt een nieuw vorderingspad toe tegen AI-fabrikanten voor schade aan natuurlijke personen. Het vervangt de GBA-handhaving tegen u niet.

Verder lezen

• Wie aansprakelijk is wanneer AI uw website bouwt. Het hubartikel. Leest natuurlijk samen met dit stuk.
• AI-gegenereerde code en auteursrecht. Waar AI-codedefecten in het PAR-kader passen. <!-- TODO: cluster #2 -->
• AI-gegenereerde beelden en auteursrecht. De beeldzijde van het cluster. <!-- TODO: cluster #3 -->
• AI-verordening voor website-eigenaren. Artikel 50 transparantie, vier maanden voor de PAR-toepassingsdatum.

Dit artikel is technische analyse, geen juridisch advies. De auteur is niet uw advocaat. Voor een bindend oordeel over een specifieke vordering, spreek met een advocaat.