Auteursrechtbrief ontvangen? Wat je wel en niet moet doen

Je opent je mailbox en ziet een brief van Pixsy, CopyTrack of PicRights. Je hart slaat over. "Inbreuk op auteursrecht!" staat er. "U dient € 500 tot € 5.000 te betalen." Je gedachten gaan meteen naar het ergste: een rechtszaak, miljoenenclaims, misschien moet je je bedrijf sluiten.

Stop. Adem in. Dit gaat niet zo snel en zwaar als het voelt.

Dit gids helpt je helder denken wanneer je zo'n brief krijgt. Je leert wat echt een risico is, wat theatraliteit is, en welke stappen je nemen kunt om je te beschermen. Het goede nieuws: de meeste situaties lossen veel minder dramatisch op dan deze brieven suggereren.

Wat zijn deze brieven echt?

De afzenders

Brieven over auteursrecht op afbeeldingen komen meestal van een handvol gespecialiseerde bedrijven:

• Pixsy en CopyTrack zijn automatische claimservices. Ze gebruiken AI om illegaal gebruikte afbeeldingen op het internet op te sporen.
• PicRights, Masterfile en Getty Images Legal werken voor fotografen en beeldbanken.
• Shutterstock Legal verdedigt haar fotografen agressief.

Deze bedrijven werken op commissie. Ze krijgen een percentage van elke schikking die ze voor hun klanten binnenhalen. Dit is belangrijk om te onthouden: hun eerste brief is onderhandelingsstrategie, niet een vastgesteld bedrag.

Wat ze werkelijk doen

Deze bedrijven scannen miljoenen websites met zoekmachines en AI. Ze zoeken naar beelden die zonder licentie zijn gebruikt. Wanneer ze een treffer vinden, versturen ze een brief. De afbeelding is dan inderdaad op jouw website gevonden, en de afbeelding is inderdaad auteursrechtelijk beschermd.

Dat betekent echter niet automatisch dat jij schuldig bent aan het ergste wat zij suggereren.

De angstrespons vs. de slimme respons

Waarom deze brieven je bang maken

Ze zijn precies zo geschreven dat je bang wordt. De bedrijven gebruiken juridische taal, officiële briefpapier, en grote bedragen. Ze suggereren dat je onmiddellijk moet betalen — alsof uitstellen erger maakt. Ze gebruiken woorden als "inbreuk", "schadevergoeding" en "juridische stappen".

Dit werkt. Veel bedrijfsleiders betalen direct omdat ze de ophef liever voorkomen. Dat is begrijpelijk. Het is ook precies wat Pixsy en CopyTrack willen.

De realiteit

Feit 1: Deze brieven zijn echt. De afbeelding staat inderdaad op je website. Het auteursrecht is echt geregistreerd.

Feit 2: De eerste bedragen zijn niet definitief. Ze zijn een onderhandelingspunt. Als je later betaalt, ben je niet vogelvrij gemaakt door twee weken te wachten.

Feit 3: Je hoeft niet direct te betalen. Je hebt recht op onderhandelingen, en veel van deze zaken worden schikkingen zonder rechtzaak.

Feit 4: Totale ignoreren is dom, maar paniek is onnodig.

De slimme respons is: kalm blijven, de feiten checken, en daarna stap voor stap handelen.

Stap 1: Verifieer of de claim klopt

Voor je enig geld betaalt of een advocaat belt, verifieer je zelf wat er aan de hand is.

Controleer de afbeelding

Open je website en zoek de afbeelding waar de brief over gaat. Is het inderdaad jouw website? Is de afbeelding daar nog steeds zichtbaar? (Soms zijn afbeeldingen al verwijderd of vervangen sinds Pixsy de scan deed.)

Doe een omgekeerde afbeeldingszoeking via Google Images of TinEye. Upload de afbeelding die in de claim staat en kijk wat er op het internet verschijnt. Wie is de originele fotograaf? Op welke andere sites staat deze afbeelding? Dit geeft je context.

Controleer de metagegevens (EXIF)

Als je de afbeelding op je computer hebt, bekijk de EXIF-data. Rechtsklik, selecteer "Eigenschappen" en open het tabblad "Details." EXIF-gegevens kunnen informatie bevatten over wanneer en waar de afbeelding is gemaakt, en soms wie de fotograaf is. Dit kan helpen bepalen of dit werkelijk iemands originele werk is.

De cruciale vraag: waar heb je de afbeelding vandaan?

Dit is het kernpunt. Herinner je je waar je de afbeelding hebt gedownload of gekozen?

• Heb je het van een gratis site gehaald (Unsplash, Pexels, Pixabay)? Dan heb je waarschijnlijk het volledige recht om het te gebruiken.
• Heb je het zelf gefotografeerd? Dan is het jouw werk, en de claim is onjuist.
• Heb je het van een betaalde beeldbank gekocht (Shutterstock, iStock)? Dan heb je een licentie. Zoek het bewijs.
• Heb je het "ergens op het web gevonden" en gebruikt zonder licentie? Dan is de claim waarschijnlijk terecht.

Deze vraag bepaalt alles wat volgt.

Als de afbeelding zonder licentie werd gebruikt

Laten we het eerlijke scenario onder ogen zien: je hebt inderdaad een afbeelding gebruikt zonder de juiste licentie te hebben. Dit gebeurt vaker dan bedrijven toegeven. Wat nu?

Wat zegt de Nederlandse wet?

De Auteurswet (artikel 10) geeft fotografen het exclusieve recht om hun werk te reproduceren en openbaar te maken. Artikel 27a bepaalt dat als je dit recht schendt, de rechthebbende "reële schade" kan vorderen — de winst die je hebt gemaakt en het verlies dat de fotograaf heeft geleden.

Wat betekent "reële schade"? Dit is niet hetzelfde als de bedragen in de openingsbrieven. In de praktijk bepaalt een rechter (of een schikking) wat redelijk is. Veel afhankelijk van:

• Hoe lang stond de afbeelding op je site?
• Hoeveel bezoeken kreeg je site?
• Maakte je commercieel gebruik van de afbeelding?
• Is dit je eerste inbreuk of een patroon?

Rechtbanken in Nederland (met name de Rechtbank Amsterdam, die veel auteursrechtzaken behandelt) passen de wettelijke maximums zelden toe. Ze houden zich aan werkelijke schade.

Artikel 1019h van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering

Dit artikel is important. In auteursrechtzaken kan de winnende partij de volledige juridische kosten van de tegenpartij terugvorderen. Dit betekent dat als je verliest tegen Pixsy in een rechtszaak, jij niet alleen schadevergoeding betaalt maar ook hun juridische kosten — en die kunnen aanzienlijk zijn.

Maar dit werkt beide kanten op. Als jij wint (omdat je rechtmatig gebruik had of de claim onterecht was), kunnen zij jouw advocaatkosten betalen.

Dit artikel is waarom veel partijen schikken: de juridische kosten van verder procederen kunnen hoger worden dan het verschil in schadebedrag.

Pixsy en CopyTrack: hoe werken zij?

Deze bedrijven zijn voorzichtig en professioneel, maar hun model is belangrijk te begrijpen.

Pixsy en CopyTrack werken op commissie. Ze nemen meestal 30–50% van elke schikking. Dit betekent dat ze geïncentiveerd zijn om snelle schikkingen te bereiken, maar niet noodzakelijk voor maximale bedragen. Een snelle €300-schikking is vaak beter voor hen dan een traag gevecht over €5.000.

Hun openingsbrieven beginnen altijd hoog. Ze zeggen "u bent schuldig aan inbreuk en dient onmiddellijk € 3.000 te betalen." Dit is hun onderhandelingsposture, niet hun ondergrens. In werkelijkheid schikken veel gevallen voor 50–70% van de initiële vordering.

Dit is geen schandaal. Dit is hoe juridische onderhandelingen werken. Ze openen hoog, jij zegt nee, en uiteindelijk belanden jullie ergens in het midden.

Wat je absoluut NIET moet doen

Niet: verwijder de afbeelding stilletjes zonder documentatie

Dit is verleidelijk. Je wilt het probleem laten verdwijnen. Weersta deze neiging.

Als je de afbeelding verwijdert zonder alles te documenteren, kan dit tegen je werken als het geval escaleert. Je wilt een papiertrail hebben die aantoont wat je hebt gedaan en wanneer. Screenshots, verwijderde afbeeldingen, een kopie van de brief — alles kan relevant zijn.

Verwijder de afbeelding uiteindelijk wel (je wilt geen voortdurende inbreuk), maar doe dit nadat je alle relevante informatie hebt vastgelegd.

Niet: schrijf toe dat je schuldig bent

Antwoord niet met "ja, ik heb het zonder licentie gebruikt, het spijt me" of iets soortgelijks. Elke schriftelijke erkenning kan tegen je gebruikt worden.

Hou je correspondentie zakelijk, voorzichtig en kort. "Ik heb uw brief ontvangen. Ik onderzoek de situatie en zal contact opnemen." Meer is niet nodig.

Niet: negeer een officiële dagvaarding

Als je een dagvaarding (een formeel gerechtelijk bevel) ontvangt — niet een brief, maar een officieel document van de rechtbank — neem dat serieus. Dit is het moment waarop je absoluut een advocaat moet raadplegen.

Een dagvaarding is anders dan een inningsbrief. Een dagvaarding betekent dat het bedrijf je werkelijk wil dagvaarden voor de rechtbank. Dit vereist juridische respons. Negeren is riskant.

Gewone brieven van Pixsy? Die kunnen even wachten. Dagvaardingen? Nee.

Onderhandelingen: hoe het meestal werkt

De meeste van deze zaken eindigen niet in de rechtszaal. Ze eindigen in schikkingen. Dit is eigenlijk goed nieuws — schikkingen zijn sneller, goedkoper en voorspelbaarder.

Hier is hoe het typisch verloopt:

Week 1: Je ontvangt een brief met een vordering van € 2.500.

Week 2-3: Je antwoordt met iets zoals: "Ik heb uw brief ontvangen. Ik zal de afbeelding verwijderen en ben open voor onderhandelingen over een redelijke schikking."

Week 3-4: Zij antwoorden met dezelfde claim of met een voorstel op middentoon (€ 1.500–€ 2.000).

Week 4-6: Jullie onderhandelen. "Hoeveel is redelijk voor een kleine website die deze afbeelding drie maanden gebruikte?" Veel bedrijven schikken voor € 300–€ 800.

Week 6-8: Schikking bereikt. Je betaalt, zij sturen een verwijzalbrief, en het is voorbij.

Belangrijk: Zorg ervoor dat alles schriftelijk wordt vastgelegd. Maak Screenshots van alle e-mailcorrespondentie. Als er een bedrag wordt afgesproken, zorg dan dat dit in een officieel verwijzingsdocument staat.

Wanneer je een advocaat nodig hebt

Je hoeft niet onmiddellijk een advocaat in te huren. De eerste fase kan je zelf beheren. Maar er zijn momenten waarop professioneel advies verstandig is:

1. De vordering exceeds € 5.000. Dit is de grens waar rechtszaken realistisch worden.
2. Je hebt een dagvaarding ontvangen. Dit is niet langer een onderhandelingsfase.
3. Je bent onzeker over je juridische positie — bijvoorbeeld omdat je niet zeker weet of je een geldige licentie hebt.
4. Het correspondentie-proces loopt vast en beide partijen weigeren elkaar tegemoet te komen.
5. De eiser dreigt met escalatie, bijvoorbeeld door je betaalprovider in te schakelen of verhaal te zoeken.

Een advocaat gespecialiseerd in auteursrecht kan helpen onderhandelen, je positie sterker maken, en je juridische risico inschatten. Dit kost geld, maar het kan veel duurder uiteindelijk uitpakken als je het verkeerd doet.

In België (voor be/nl-lezers) gelden vergelijkbare regels onder de Wet van 22 mei 2005 (Boek XI van het Wetboek Economisch Recht). De procedures en schadebedragen zijn vergelijkbaar.

Preventie: hoe dit voorkomen

Dit alles is vermijdbaar. Hier is hoe:

Gebruik gratis, gelicentieerde afbeeldingen. Unsplash, Pexels, Pixabay en Pixabay bieden miljoenen gratis afbeeldingen aan. Deze zijn expliciet gratis voor commercieel gebruik. Gebruik ze.

Koop licenties voor professionele afbeeldingen. Als je professionele beelden nodig hebt, koop ze. Shutterstock, iStock, Adobe Stock — deze zijn goedkoop (€10–€50 per afbeelding) en geven je volledige rechten.

Controleer EXIF en bronnaam. Als je een afbeelding online vindt, controleer altijd de bron. Wie claimen de fotograaf? Staat dit geregistreerd in de metagegevens?

Maak je eigen foto's. Jouw bedrijfslocatie, je team, je producten — fotografeer dit zelf. Dit geeft je unieke content en nul auteursrechtrisico.

Document alles. Zorg ervoor dat je kunt bewijzen waar je elke afbeelding vandaan hebt. Bewaar koppelingen, licentiebewijzen, ontvangstbewijzen.

Actieplan

Hier is wat je doet als je zo'n brief krijgt:

Vandaag: Lees de brief zorgvuldig. Noteer de afbeelding, de eiser, en de vordering. Adem in. Dit is oplosbaar.

Morgen: Zoek de afbeelding op je website. Voer een omgekeerde afbeeldingszoeking uit. Controleer je bestanden om te zien waar je deze vandaan hebt.

Deze week: Als je zeker weet dat je rechtmatig gebruik had (je kocht een licentie, je maakte het zelf, of je gebruikte een gratis bron), antwoord met bewijs. "Deze afbeelding is gekocht van [bron] op [datum]" met bewijs.

Als je geen licentie had: antwoord kalm. "Ik heb uw brief ontvangen. Ik zal de afbeelding verwijderen en ben open voor onderhandelingen." Zeg niets meer.

Volgende week: Verwijder de afbeelding van je website. Documenteer dat je dit hebt gedaan.

Onderhandelingen beginnen. Wees voorzichtig in je woorden. Blijf zakelijk. Veel eisen zullen dalen van € 2.500 naar € 600–€ 1.000 na onderhandelingen.

Schikking: Zorg dat alles schriftelijk is. Betaal alleen als je een officieel verwijzingsdocument hebt dat bewijst dat beide partijen akkoord gaan.

Dit voelt zwaar nu, maar je bent niet alleen en je bent niet zonder opties. Duizenden ondernemers hebben dit doorstaan. Je ook.

---

trustyourwebsite.com — Juridisch advies voor kleine bedrijven